Psychische beroepsziekten en aandoeningen aan het houding- en bewegingsapparaat zijn nog steeds de grootste oorzaken van beroepsziekten in Nederland Dat blijkt uit het rapport Beroepsziekten in cijfers 2026 van het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB).
Van alle beroepsziektemeldingen in 2025 had 56% betrekking op psychische beroepsziekten, zoals overspannenheid en burn-out. Daarnaast had 24% betrekking op aandoeningen aan het houding- en bewegingsapparaat, waaronder RSI-, nek-, schouder- en rugklachten. Ondanks alle aandacht voor vitaliteit, duurzame inzetbaarheid en hybride werken hebben deze beroepsziekten nog steeds een grote impact op werknemers én organisaties.
De cijfers laten zien dat de grootste gezondheidsrisico’s op de werkvloer al jaren nauwelijks veranderen. Hoge werkdruk, werkstress, langdurig beeldschermwerk, onvoldoende herstelmomenten en fysieke overbelasting blijven belangrijke oorzaken van gezondheidsklachten en verzuim.
Tegelijkertijd benadrukt het NCvB dat veel beroepsziekten kunnen worden voorkomen. Door gezondheidsrisico’s tijdig te signaleren en gericht in te zetten op preventie kunnen organisaties niet alleen verzuim verminderen, maar ook de vitaliteit, productiviteit en duurzame inzetbaarheid van medewerkers verbeteren.
Wat zijn beroepsziekten?
Een beroepsziekte is een ziekte of aandoening die in belangrijke mate wordt veroorzaakt door het werk of de arbeidsomstandigheden. Denk bijvoorbeeld aan een burn-out als gevolg van langdurige werkstress, of RSI-klachten door jarenlang intensief beeldschermwerk.
Beroepsziekten kunnen leiden tot gezondheidsklachten, verminderde productiviteit, langdurig verzuim en in sommige gevallen zelfs blijvende arbeidsongeschiktheid. Daarom vormen ze een belangrijk aandachtspunt voor werkgevers, HR-afdelingen, arboprofessionals en preventiemedewerkers.
Psychische beroepsziekten blijven de grootste categorie
Psychische beroepsziekten vormen nog steeds de grootste categorie binnen de meldingen. 56% van alle beroepsziektemeldingen bestaat uit psychische aandoeningen zoals overspanning, burn-out, depressieve klachten en posttraumatische stressstoornis (PTSS). Bij 73% van de meldingen werd een verzuimduur van langer dan drie maanden gemeld.
De belangrijkste risicofactoren zijn:
- hoge werkdruk
- emotionele belasting
- gebrek aan regelmogelijkheden
- conflicten op het werk
- ongewenst gedrag
- onzekerheid over werk of organisatieveranderingen
- onvoldoende sociale ondersteuning
- langdurige mentale belasting
Vooral binnen de overheid en openbaar bestuur, gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening, zakelijke dienstverlening en het onderwijs worden relatief veel psychische beroepsziekten gemeld.
Wat zijn de gevolgen van psychische beroepsziekten?
De gevolgen van psychische beroepsziekten beperkt zich niet tot mentale klachten. Langdurige stress heeft vaak ook fysieke gevolgen en kan leiden tot verminderde concentratie, lagere productiviteit, slaapproblemen, nek- en schouderklachten, vermoeidheid, verminderde motivatie, meer fouten en langdurig verzuim.
Het NCvB benadrukt dat structurele oplossingen verder gaan dan alleen het verminderen van werkdruk. Ook autonomie, sociale steun, duidelijke communicatie en voldoende herstelmomenten zijn essentieel om werkstress te voorkomen.
Aandoeningen aan het houding- en bewegingsapparaat
Na psychische beroepsziekten vormen aandoeningen aan het houding- en bewegingsapparaat de grootste categorie meldingen. Het gaat hierbij om klachten aan spieren, pezen, gewrichten en ondersteunende structuren.
Veel voorkomende aandoeningen zijn:
- schouderklachten
- nek- en armklachten
- pols- en handklachten
- tenniselleboog
- rugklachten
- knie- en heupklachten
Deze klachten ontstaan vaak door een combinatie van langdurig zitten, repeterende bewegingen, fysieke belasting en onvoldoende herstel. Een medewerker die dagelijks urenlang achter een beeldscherm werkt zonder voldoende pauzes loopt bijvoorbeeld niet alleen risico op nek- en schouderklachten, maar ook op vermoeidheid, concentratieverlies en verhoogde stress.
Wat is RSI of KANS?
RSI (Repetitive Strain Injury), tegenwoordig vaak aangeduid als KANS (Klachten aan Arm, Nek en Schouder), blijft een belangrijk aandachtspunt binnen kantooromgevingen. RSI is een verzamelnaam voor klachten in onder andere vingers, handen, polsen, armen, ellebogen, nek, schouders en bovenrug.
De klachten ontstaan meestal door een combinatie van langdurig beeldschermwerk, weinig beweging, repeterende handelingen, hoge spierspanning, een statische werkhouding en werkdruk en stress. Hoewel hybride werken veel voordelen biedt, blijkt in de praktijk dat medewerkers vaak langer onafgebroken doorwerken en minder natuurlijke beweegmomenten hebben dan op kantoor.
Symptomen van RSI
Veel voorkomende symptomen zijn:
- pijn
- stijfheid
- tintelingen
- verminderde kracht
- vermoeidheid in armen of schouders
- minder grijpvermogen
- chronische spierbelasting
Wanneer klachten langer dan zes weken aanhouden, is het verstandig om maatregelen te nemen.
Preventie van beroepsziekten belangrijker dan ooit
Het NCvB benadrukt opnieuw het belang van preventie. Veel beroepsziekten ontstaan niet van de ene op de andere dag, maar ontwikkelen zich geleidelijk door langdurige blootstelling aan risicofactoren.
Een goede preventieaanpak bestaat onder andere uit:
- een actuele RI&E
- aandacht voor werkdruk en psychosociale arbeidsbelasting
- ergonomische werkplekken
- voldoende beweging en pauzes
- afwisseling tussen zitten, staan en bewegen
- bewustwording van gezond werkgedrag
- ondersteuning bij hybride werken
Juist bij beeldschermwerk blijken regelmatige micropauzes, beweging en herstelmomenten effectief om zowel fysieke als mentale klachten te verminderen.
Hoe kan software helpen bij het voorkomen van beroepsziekten?
Omdat veel beroepsziekten ontstaan door een combinatie van werkdruk, langdurig beeldschermwerk, onvoldoende beweging en gebrek aan herstelmomenten, zoeken steeds meer organisaties naar manieren om gezondheidsrisico’s vroegtijdig zichtbaar te maken.
Wellbeing software kan hierbij een belangrijke rol spelen door medewerkers te ondersteunen bij gezond werkgedrag en organisaties inzicht te geven in risico’s binnen teams en afdelingen.
Werkstress, beweging en welzijn in één platform
Wellnomics Wellbeing helpt organisaties om beroepsziekten actief te voorkomen door preventie, gedragsverandering en managementinzichten samen te brengen in één platform.
Medewerkers worden ondersteund met:
- micropauzes en beweegpauzes
- oefeningen voor nek, schouders, rug en armen
- reminders om regelmatig van houding te wisselen
- tips voor stresspreventie
- ondersteuning voor gezond thuiswerken
- inzicht in werk- en computergewoonten
- persoonlijke feedback en aanbevelingen
Hierdoor ontstaan meer natuurlijke herstelmomenten gedurende de werkdag en worden medewerkers zich bewuster van hun eigen werkgedrag.
Werkstress tijdig signaleren
Omdat psychische beroepsziekten de grootste categorie vormen, is het belangrijk om signalen van werkstress vroegtijdig te herkennen.
Met Wellnomics Wellbeing kunnen organisaties medewerkers ondersteunen via vragenlijsten, welzijnsmetingen en persoonlijke feedback. Hierdoor ontstaat inzicht in factoren zoals werkdruk en werkstress, herstel, vitaliteit, werkgewoonten en duurzame inzetbaarheid
Door medewerkers inzicht te geven in hun eigen situatie ontstaat meer balans tussen belasting en belastbaarheid.
Inzicht via dashboards en managementrapportages
Preventie vraagt niet alleen om individuele ondersteuning, maar ook om inzicht op organisatieniveau.
Via geanonimiseerde dashboards en managementrapportages krijgen organisaties inzicht in werkdruk en werkstress, beweeggedrag, pauzegedrag, ergonomische risico’s, trends binnen afdelingen en risico’s voor duurzame inzetbaarheid
Deze inzichten helpen HR, Arbo, HSE en management om gerichte maatregelen te nemen en gezondheidsbeleid beter te onderbouwen.
Conclusie
De cijfers uit Beroepsziekten in cijfers 2026 laten zien dat psychische beroepsziekten en aandoeningen aan het houding- en bewegingsapparaat nog steeds de grootste gezondheidsproblemen op de werkvloer vormen. Werkstress, langdurig beeldschermwerk, onvoldoende beweging en een gebrek aan herstelmomenten spelen daarbij een belangrijke rol.
Beroepsziekten ontstaan zelden van de ene op de andere dag. Vaak zijn ze het gevolg van langdurige blootstelling aan risicofactoren die tijdig kunnen worden gesignaleerd en aangepakt. Organisaties die investeren in preventie, gezond werkgedrag, beweging, stressreductie en duurzame inzetbaarheid beperken niet alleen verzuim, maar creëren ook een gezondere, productievere en meer betrokken werkomgeving.
Bronnen:
- Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB) – Beroepsziekten in cijfers 2026
- Wellnomics