Wat is gezond beeldschermwerk?

Beeldschermwerk is niet meer weg te denken uit ons werk. Veel medewerkers brengen dagelijks uren achter een computer of laptop door. Dat maakt het belangrijk om niet alleen aandacht te besteden aan een goede werkplek, maar ook aan gezond werkgedrag tijdens beeldschermwerk.

Langdurig in dezelfde houding werken, weinig bewegen, repeterende bewegingen en onvoldoende pauzes kunnen bijdragen aan lichamelijke klachten. Ook werkdruk speelt een rol: wie geconcentreerd of onder tijdsdruk werkt, vergeet gemakkelijker om regelmatig van houding te veranderen of even te pauzeren.

Gezond beeldschermwerk vraagt daarom om een combinatie van een ergonomische werkplek, voldoende afwisseling, beweging, herstelmomenten en bewustwording van het eigen werkgedrag.

Wat is beeldschermwerk?

Onder beeldschermwerk verstaan we werkzaamheden waarbij een beeldscherm en invoermiddelen zoals toetsenbord en muis worden gebruikt. Denk aan werken met een desktopcomputer of laptop, maar afhankelijk van het werk kunnen ook andere digitale apparaten een rol spelen. Het lijkt lichamelijk weinig belastend, maar het lichaam wordt juist langdurig relatief eenzijdig belast. Dezelfde houding wordt vaak lange tijd aangehouden en handen en vingers voeren veel kleine, repeterende bewegingen uit. Daarom gaat ergonomisch beeldschermwerk niet alleen over hoe iemand zit, maar ook over hoe lang iemand achter elkaar werkt, hoeveel iemand beweegt en of er voldoende herstelmomenten zijn.

Hoeveel uur per dag werken we achter een beeldschermwerk in Nederland?

Beeldschermwerk neemt een groot deel van de Nederlandse werkdag in beslag. Volgens TNO werkt 45% van de werknemers dagelijks zes uur of langer achter een beeldscherm. Maar liefst 24% doet acht uur of meer beeldschermwerk per dag.

Vooral in de ICT, financiële dienstverlening en het openbaar bestuur komt langdurig beeldschermwerk veel voor. Dit heeft invloed op de gezondheid. Van werknemers die zes uur of langer per dag beeldschermwerk doen, heeft volgens TNO 45% klachten aan armen, nek en schouders (KANS). Daarnaast wordt een deel van het werkgerelateerde verzuim toegeschreven aan langdurig beeldschermwerk.

Welke gezondheidsrisico’s heeft langdurig beeldschermwerk?

Langdurig beeldschermwerk kan verschillende vormen van belasting veroorzaken. Denk aan:

  • nek- en schouderklachten;
  • klachten aan armen, polsen en handen;
  • KANS/RSI-klachten;
  • vermoeide ogen;
  • statische spierbelasting;
  • klachten die samenhangen met langdurig zitten.

Een belangrijke risicofactor is dat beeldschermwerk vaak langdurig en geconcentreerd wordt uitgevoerd. Hierdoor blijven medewerkers ongemerkt lange tijd in dezelfde houding zitten. Een goed ingerichte werkplek helpt, maar is niet voldoende. Ook afwisseling, werkdruk, beweging en het daadwerkelijk nemen van pauzes spelen een belangrijke rol.

Wat is gezond beeldschermwerk?

Wat zegt de Arbowet over beeldschermwerk?

Werkgevers hebben een wettelijke verantwoordelijkheid voor gezond en veilig beeldschermwerk. De Arbowet vormt de basis voor veilig en gezond werken. De specifieke regels voor beeldschermwerk zijn uitgewerkt in het Arbobesluit en de Arboregeling. Zo moet beeldschermwerk op gezette tijden worden afgewisseld met ander werk of rusttijd en moet in de RI&E aandacht worden besteed aan de fysieke en psychische belasting en de risico’s voor het gezichtsvermogen.

Hoe richt je een gezonde beeldschermwerkplek in?

Een ergonomische werkplek vormt de basis. De bureaustoel, het bureau en het beeldscherm moeten zo worden ingesteld dat iemand ontspannen kan werken.

Let onder andere op:

  • een stoel die past bij de lichaamsmaten en goed is ingesteld
  • een geschikte werkhoogte
  • het beeldscherm op een comfortabele hoogte en afstand
  • voldoende ruimte voor toetsenbord en muis
  • ondersteuning van armen en voeten waar nodig
  • voldoende verlichting en zo min mogelijk hinderlijke reflecties
  • bij langdurig laptopgebruik een geschikte opstelling met losse hulpmiddelen

Maar zelfs de best ingerichte werkplek voorkomt niet dat iemand te lang achter elkaar in dezelfde houding kan werken.

Wat is ergonomie?

Gezond beeldschermwerk is meer dan goed zitten

Ergonomie wordt nog vaak gelijkgesteld aan de juiste bureaustoel, bureauhoogte en beeldschermpositie. Maar gezond beeldschermwerk gaat ook over gedrag gedurende de werkdag. Iemand kan een perfect ingestelde werkplek hebben en toch uren achter elkaar intensief doorwerken. Andersom kan regelmatig bewegen en van houding veranderen helpen om langdurige statische belasting te doorbreken. Daarom is het belangrijk om ergonomie te combineren met beweging, afwisseling, herstel en bewustwording van het eigen werkgedrag.

Neem regelmatig micropauzes

Een micropauze is een zeer korte onderbreking van het beeldschermwerk. Even de handen van toetsenbord en muis halen, de spieren ontspannen, wegkijken van het scherm of kort bewegen kan het langdurig vasthouden van dezelfde werkhouding doorbreken. Korte natuurlijke onderbrekingen en micropauzes gedurende de werkdag helpen om beeldschermwerk regelmatig af te wisselen.

Wissel zitten, staan en bewegen af

Beeldschermwerk gebeurt vaak zittend. Daarom is het verstandig om gedurende de werkdag regelmatig van houding te veranderen. Een zit-stabureau kan hierbij helpen, maar alleen wanneer het ook daadwerkelijk wordt gebruikt om zitten en staan af te wisselen. Het doel is niet om langdurig zitten simpelweg te vervangen door langdurig staan, maar om meer variatie in de werkdag te brengen. Ook kleine beweegmomenten helpen om de werkdag af te wisselen: even lopen, iets te drinken halen of tijdens een telefoongesprek opstaan.

zitten en staan afwisselen

Werkdruk beïnvloedt gezond beeldschermgedrag

Gezond beeldschermwerk heeft niet alleen een fysieke kant. Wie onder hoge werkdruk staat of volledig opgaat in een taak, kan natuurlijke onderbrekingen negeren en langer achter elkaar doorwerken. Pauzes worden uitgesteld en medewerkers blijven langer in dezelfde houding zitten. Dat betekent dat organisaties bij de preventie van klachten niet alleen moeten kijken naar de inrichting van de werkplek, maar ook naar werkorganisatie, werkdruk en gedrag. Dit sluit ook aan bij de RI&E, waarin bij beeldschermwerk zowel de fysieke als psychische belasting relevant is.

Van weten naar gezond werkgedrag

Veel medewerkers weten dat regelmatig bewegen, pauzeren en van houding veranderen verstandig is. Toch betekent weten wat gezond is nog niet automatisch dat iemand dat tijdens een drukke werkdag ook doet. Juist daar ligt een belangrijke stap in preventie: bewustwording van het eigen werkgedrag. Persoonlijke terugkoppeling kan medewerkers inzicht geven in bijvoorbeeld langdurig computergebruik, het nemen van pauzes en het afwisselen van zitten en staan. Op basis daarvan kunnen gerichte aanbevelingen worden gegeven. Zo verschuift de aandacht van Is mijn werkplek goed ingesteld? naar Hoe gezond werk ik gedurende mijn hele werkdag?

Hoe kunnen werkgevers gezond beeldschermwerk stimuleren?

Werkgevers kunnen verschillende maatregelen combineren om gezond beeldschermwerk te ondersteunen. Denk aan ergonomische werkplekken, voorlichting en training, een online werkplekonderzoek, voldoende mogelijkheden om te bewegen en pauzeren en aandacht voor werkdruk. Technologie kan daarnaast helpen om gezond werkgedrag onderdeel te maken van de dagelijkse praktijk.

Met Wellnomics kunnen organisaties onder andere aandacht besteden aan:

  • pauzes en beweging tijdens computerwerk
  • afwisseling tussen zitten en staan
  • ergonomische kennis en werkplekinrichting
  • persoonlijke feedback en aanbevelingen voor gezonder werken
  • werkdruk, werkstress en gezondheidsklachten
  • inzicht in gezondheidsrisico’s en ontwikkelingen binnen de organisatie.

Wellnomics, platform voor gezond beeldschermwerk

Wellnomics Wellbeing ondersteunt medewerkers bij gezond beeldschermwerk met onder andere pauzes, beweging, zit-stacoaching, ergonomie en persoonlijke feedback met aanbevelingen. Medewerkers krijgen inzicht in hun eigen werkgedrag en persoonlijke aanbevelingen om gezonder te werken. Organisaties kunnen tegelijkertijd inzicht krijgen in belangrijke gezondheidsrisico’s en trends, zodat preventieve maatregelen gerichter kunnen worden ingezet.

Ontdek Wellnomics Wellbeing

Bronnen en meer informatie

Voor de totstandkoming van deze pagina zijn onder andere de volgende bronnen gebruikt: